จังหวัดราชบุรี หมายถึง “เมืองพระราชา” เป็นเมืองที่เก่าแก่ของประเทศไทย จากการศึกษาของนักประวัติศาสตร์ นักโบราณคดี และขุดค้นได้พบว่าดินแดนแถบลุ่มแม่น้ำแม่กลองแห่งนี้ มีความรุ่งเรืองมาตั้งแต่อดีต และเป็นถิ่นฐานที่อยู่อาศัยของคนหลายยุคหลายสมัย
จากหลักฐานทางโบราณสถาน และโบราณวัตถุมากมาย ที่ขุดพบอาทิเช่น เครื่องปั้นดินเผา ลูกปัด ขวานหิน ทำให้เชื่อว่ามีผู้คนตั้งถิ่นฐานอาศัยอยู่บริเวณนี้ ตั้งแต่ยุคหินกลาง อายุประมาณ 10,000 ปีมาแล้ว ตลอดจนได้มีการขุดพบโครงกระดูกมนุษย์สมัยหินใหม่ และได้ค้นพบเมืองโบราณสมัยทวารวดีที่ตำบลคูบัว อำเภอเมืองราชบุรี สันนิฐานว่าตั้งเป็นเมืองขึ้นในพุทธศตวรรษที่ 12 ครั้นถึงพุทธศตวรรษที่ 18 เมืองราชบุรีได้ย้ายมาตั้งอยู่บริเวณฝั่งขวาของแม่น้ำแม่กลอง ณ ที่ปัจจุบัน โดยมีพระปรางค์วัดมหาธาตุวรวิหาร เป็นประธานอยู่กลางเมือง
